رتینوپاتی دیابتی

رتینوپاتی دیابتی

رتینوپاتی دیابتی ( Diabetic retinopathy ) چیست؟

رتینوپاتی دیابتی در اثر آسیب عروق خونی شبکیه در افراد مبتلا به دیابت رخ می‌دهد. این شرایط ممکن است با مشکلات خفیف بینایی شروع شود ولی در صورت عدم کنترل قند خون به مدت طولانی حتی گاهی فرد بینایی خود را از دست می‌دهد.

انواع رتینوپاتی دیابتی

1.رتینوپاتی غیر پرولیفراتیو NPDR) Non-proliferative diabetic retinopathy)

این نوع از رتینوپاتی به نام رتینوپاتی زمینه‌ای نیز شناخته می‌شود که به آن غیر تکثیری هم می‌گویند چون در مرحله اولیه بیماری، چشم عروقی خونی جدید نمی‌سازد. در این مرحله رگ‌های خونی آسیب دیده و خون و مایعات به چشم‌ها نشت پیدا می‌کنند. در بعضی موارد، مرکز شبکیه یا ماکولا شروع به تورم می‌کند و ادم ماکولا رخ می‌دهد.

سه مرحله NPDR شامل خفیف، متوسط و شدید می‌باشد که ممکن است به مرحله چهارم رتینوپاتی دیابتی ختم شود.

2.رتینوپاتی پرولیفراتیو یا تکثیری (پیشرفته) PDR) Proliferative diabetic retinopathy)

در این نوع رتینوپاتی رگ‌های خونی جدید بصورت غیرطبیعی روی شبکیه چشم رشد می‌کنند. این عروق خونی غیرطبیعی بافت سفتی را تشکیل می‌دهند و باعث جدا شدن شبکیه از پشت چشم می‌شوند که در صورت عدم درمان منجر به کاهش شدید دید و کوری می‌شود.

علائم رتینوپاتی دیابتی چیست؟

معمولا در مراحل اولیه بیمار علائم قابل توجهی ندارد ولی با پیشرفت بیماری علائم ذیل را تجربه خواهد کرد

  1. مشاهده خطوط شناور و یا نقاط تاریک در میدان بینایی
  2. اشکال دید در شب
  3. تاری دید
  4. از بین رفتن بینایی
  5. اشکال در تشخیص رنگ‌ها

    رتینوپاتی
علل ایجاد رتینوپاتی دیابتی چیست؟

مهم‌ترین علت ایجاد آن قند خون کنترل نشده طولانی مدت می‌باشد، چون قند اضافی موجود در خون به عروق خونی که خون شبکیه را تامین می‌کند، آسیب می‌رساند.

یکی دیگر از فاکتور‌های خطر، فشار خون بالا می‌باشد.

شبکیه بافتی در قسمت پشت چشم است، این بافت به نور حساس می‌باشد. نور به پیام عصبی تبدیل کرده و به مغز توانایی دیدن می‌دهد. هنگامی که عروق خونی شبکیه آسیب دیده باشند، مسدود می‌شوند و باعث قطع جریان خون می‌شوند. این از دست دادن جریان خون باعث رشد عروق خونی ضعیف‌تر می‌شود، که در نتیجه خون و مایعات از داخل آن‌ها به چشم نشت می‌کند و باعث ایجاد اسکار و از بین رفتن بینایی می‌شود.

هر چه دیابت طولانی‌تر باشد احتمال ابتلا به رتینوپاتی دیابتی بیشتر می‌شود. تقریبا هر کس که بیش از سی سال به دیابت مبتلا باشد برخی علائم رتینوپاتی را نشان می‌دهد پس از کنترل دیابت می‌تواند به کند شدن پیشرفت بیماری کمک کند.

تشخیص رتینوپاتی دیابتی چگونه انجام می‌شود؟

بهترین راه برای تشخیص رتینوپاتی دیابتی معاینه چشم توسط چشم پزشک در فواصل زمانی منظم می‌باشد.

قبل از معاینه پزشک از قطره چشمی مخصوص برای باز کردن مردمک چشم استفاده می‌کند با استفاده از دستگاهی به نام افتالموسکوپ داخل چشم را مشاهده می‌کند.

مواردی که پزشک طی معاینه بررسی می‌نماید شامل موارد ذیل می‌باشد:

  1. عروق خونی غیر طبیعی
  2. ورم
  3. نشت عروق خونی
  4. جای زخم (اسکار)
  5. آسیب به بافت عصبی
  6. جداشدگی شبکیه

گاهی اوقات نیاز است که از آزمایشی به نام آنژیوگرافی فلوروسین  (Fluorescein angiography)برای تشخیص استفاده شود. در این روش یک ماده رنگی به داخل رگ بیمار تزریق می‌شود و عکس‌های رنگی  مخصوص از چشم گرفته می‌شود. ماده رنگی که طی جریان خون به چشم‌ها رسیده، می‌تواند مشخص کند که کدام عروق مسدود شده، نشت کرده و یا دچار پارگی شده است.

توموگرافی انسجام نوری (OCT) یک روش تصویر برداری است که از امواج نوری برای تصویر برداری از شبکیه استفاده می‌شود. پزشک با استفاده از این روش ضخامت شبکیه را بررسی می‌کند همچنین این روش می‌تواند میزان مایع تجمع یافته در شبکیه را نیز تعیین کند.


رتینوپاتی چشمی

آیا از روش‌های درمان رتینوپاتی دیابتی اطلاع دارید؟

در رتینوپاتی پیشرفته، درمان به نوع و شدت آن بستگی دارد:

فوتوکوآگولاسیون یا جراحی لیزر

در این نوع جراحی از لیزر برای کنترل یا متوقف کردن نشت عروق خونی با سوزاندن آن‌ها استفاده می‌شود و به این وسیله تورم مرکز دید کمتر می‌شود. انواع روش‌های فوتوکوآگولاسیون و دیگر روش‌های درمانی شامل موارد ذیل می‌باشد:

فوتوکوآگولاسیون پراکنده

در این روش با استفاده از لیزر صدها سوراخ ریز موجود در چشم‌ها را به تعداد دو بار و یا بیشتر می‌سوزانند تا از نابینا شدن جلوگیری کنند.

فوتوکوآگولاسیون متمرکز

در این روش رگ خونی که در ماکولا نشت پیدا کرده را با استفاده از لیزر هدف قرار می‌دهند تا از بدتر شدن ادم ماکولا جلوگیری کنند.

ویترکتومی

شامل از بین بردن بافت اسکار و برداشتن زجاجیه پر از خون است. در این روش پس از برداشتن زجاجیه، به جای آن ماده شفافی را جایگزین می‌کنند. بیمار پس از استفاده از این روش بهبودی دید خواهد داشت.

چگونه از رتینوپاتی دیابتی جلوگیری کنم؟

بیماران مبتلا به دیابت برای جلوگیری از ابتلا به رتینوپاتی دیابتی همواره باید سطح قند خون خود را کنترل کنند از جمله موارد دیگر برای جلوگیری از این بیماری ترک سیگار، ورزش منظم و معاینه منظم چشم‌ها توسط پزشک می‌باشد که می‌تواند تا حد زیادی از ابتلا به رتینوپاتی دیابتی جلوگیری کند.

منابع علمی:

aao.org/eye-health/diseases/what-is-diabetic-retinopathy

diabetes.org/living-with-diabetes/complications/eye-complications/

nei.nih.gov/health/diabetic/retinopathy

mayoclinic.com/health/diabetic-retinopathy/DS00447

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *